Buitenleven

In de 17de eeuw werd aangevangen met een gewoonte die tot diep in de 20ste eeuw zou voortduren: De jaarlijkse verhuizing van het huishouden van de stad naar het land – en vice versa. Al in het vroege voorjaar werden karren en koetsen volgeladen voor de (soms korte) tocht naar het buitenverblijf, waar men maanden lang verbleef totdat de winter weer naderde.

Ging het eerst nog om herenkamers in hofstedes en zelfstandige stadstuinen (soms ook speelhofjes genoemd) waar men ter afwisseling van het stadse leven (en dito luchten) buiten kon verpozen, al naar gelang de weelde van de regenten en kooplieden toenam werden deze steeds vaker vertimmerd tot, of geheel opnieuw gebouwd als voorname buitenplaats, met alle bijgebouwen van dien, waar men een volledig huishouden kon voeren. Kastelen werden opgekocht en omgevormd naar de wensen van de (toen) moderne tijd – deze waren vooral populair omdat men kon verwijzen naar een oud adellijk huis. Niet zelden trachtte de nieuwe eigenaar een verwantschap met de voormalige bewoners te bewijzen, of anders te fabuleren.

Veel van de grote buitenplaatsen zijn in de loop der tijd verdwenen (sloop) of zijn verworden tot boerderijen (demotie). Dit laatste was doorgaans een ingrijpend proces. De speelhofjes her- of verkregen vaak sneller het agrarisch karakter dan een buitenplaats met parkachtige tuinen. En toch zijn er nog overgebleven, gelegen rondom de Zeeuwse steden, soms verscholen in woonwijken – de huizen met de restanten van het landgoed. In de Manteling op Walcheren en Schuddebeurs bij Noordgouwe vinden we de laatste gegroepeerde buitenplaatsen, maar dit is slechts een fractie van wat ooit het Zeeuwse land heeft gesierd aan buitenhuizen met de vijvers, theehuizen, siertuinen, wandelparken, dreven, doolhoven, kassen, etc. Walcheren werd niet voor niets de ‘Tuin van Zeeland’ genoemd, en dit had zij voornamelijk te danken aan de steden die tijdens de Gouden Eeuw belangrijk waren. Maar ook op Schouwen-Duiveland, de Bevelanden, op Tholen en in Staats-Vlaanderen deden de vermogende families niet voor elkaar onder in de luxe van het buitenleven.

Meer specifiek, wordt momenteel onderzoek verricht naar de buitenplaatsen onder de voormalige ambachtsheerlijkheid West-Souburg en het ressort van de Landvierschaar van Vlissingen. De resultaten van dit onderzoek worden, waar mogelijk, integraal opgenomen in de database, al het overige wordt extern bewaard.

NB:
♦ De plaatsen, waaronder de buitenplaatsen zijn gegroepeerd, zijn bij benadering aangegeven omdat de meeste landgoederen tussen twee dorpen lagen.
♦ Waar mogelijk (door middel van registraties in primaire bronnen) werd gekozen voor een plaatsing onder de voormalige heerlijkheid waarbinnen het landgoed viel.
♦ Alleen die buitenverblijven met een naam zijn opgenomen in deze lijst, er zijn nog talrijke soortgelijke speelhofjes en buitenplaatsen zonder naam bekend.
♦ Deze buitenverblijven vallen onder het onroerend goed dat zoveel mogelijk wordt gereconstrueerd als kapitaal bezit van de in de database opgenomen personen
♦ Deze lijst is verre van compleet en grotendeels gebaseerd op aanwezigheid in de database, gelieerd aan eigenaar, bewoner of gast.

~ Noord- & Zuid-Beveland

‘s-Heer Arendskerke
♦ Altyd Zorgh

Baarland
♦ Slot Baarland (kasteel)
♦ Hellenburg

Colijnsplaat
♦ Zorgvliet
Zeldewel

Ellewoutsdijk
♦ Zorgvliet

Goes
♦ Ostende (kasteel)
♦ Ma Retraite
♦ Schoonoord
♦ Welgelegen

Heinkenszand
♦ Barbestein
♦ Bloemenheuvel
♦ Landlust
♦ Watervliet (kasteel)

Kapelle
♦ Bruelis
♦ Eversdijk (Biezelinge)
♦ Jagtlust

Kruiningen
♦ De Blauwe Hoeve
♦ Voorhoute

Nisse
♦ Hof ter Nisse

Wissenkerke (NB)
♦ Sorgwijck

~ Schouwen-Duiveland

Burgh
♦ Crayesteyn / Kraaijenstein (kasteel)

Haamstede
♦ Slot Haamstede (kasteel)

Renesse
♦ Grol
♦ De Helle
♦ Slot Moermond (kasteel)

Schuddebeurs
♦ Bleykzigt (Buitenrust)
♦ Heesterlust
♦ Mon Plaisir
♦ Rustenburg
♦ Weelzicht
♦ Welgelegen
♦ Zorgvliet

Zierikzee
♦ Lapschure

~ Tholen & St. Philipsland

St. Maartensdijk
 Slot te Sint Maertensdyk (kasteel)

St. Philipsland
♦ Willemsburg

Poortvliet
♦ Quo Vadis

Stavenisse
♦ Slot te Stavenisse (kasteel)

Tholen
♦ Buitenzorg
♦ De Peuke

~ Walcheren

Aagtekerke
♦ Hazenberg

Groot-Abeele
♦ Engelenburg
♦ Poelwijk
♦ Roersburg

Arnemuiden
♦ Brakenburg

Biggekerke
♦ ’t Hof Grijpskerke

Buttinge
♦ Zandvoort

Domburg
♦ Berkenbos
♦ ’t Hof te Domburg
♦ Duinbeek
♦ Duinenburg
♦ Duinvliet
♦ Hoogduin
♦ Landlust
♦ Loverendale
♦ Westhove (kasteel)

Gapinge
♦ ’t Huis te Gapinge
♦ ’t Huys Om
♦ Zeelust

Grijpskerke
♦ Karsenhof
♦ Molenbaix
♦ Munnikenhof
♦ Ravestein
♦ ’t Hof Soetendaele

Kleverskerke
♦ Braakenburg
♦ ’t Hof te Cleverskerke
♦ Delflust
♦ Rustenburg

Koudekerke
♦ ’t Baarsje
♦ Beau Regard
♦ ’t Huis der Boede
♦ Grooten Boogaert
♦ Essenvelt
♦ Fleurenburgh
♦ de Griffioen
♦ Hazenduyn
♦ Ter Hooge (kasteel)
♦ Lustenburg
♦ Moesbosch
♦ de Pa(e)rel
♦ Steenhove
♦ Thuynenburg
♦ Toorenvliedt (Toornvliet)
♦ (de) Triton (ook Landrust)
♦ Vijvervreugdt
♦ Westerbeek
♦ Zeerust

Mariekerke
♦ Schotshof

Meliskerke
♦ ’t Huys (of Kasteel) te Meliskerke
♦ Valkenburg

Middelburg
(waaronder ook Schellach, Breedamme, etc.)
♦ Arnestein
♦ Klein Betlehem
♦ Brandenburg
♦ Charlottenburg
♦ Claerebeek
♦ Damrust
♦ ’t Hof Dolphijn
♦ Gouden Draeck (kruitmolen)
♦ De Eendragt (kruitmolen)
♦ Fortuin (kruitmolen)
♦ De Fruitberg
♦ Gaternisse
♦ Golsteyn
♦ De Grenadier (kruitmolen)
♦ Hoogersaal
♦ Leliendale
♦ London
♦ Muntwijk
♦ ’t Slot Nieuwenhoven
♦ Het Paradijs
♦ Popperoeden Ambacht
♦ Middel Proijen
♦ Groot Proijen
♦ Putten-Boogaert
♦ Ramsburg
♦ Roos & Doorn
♦ Rosenburg
♦ Rozendaal
♦ Rusthof
♦ Smeltershof
♦ Torentijd
♦ Torenzigt
♦ Veldzigt
♦ Vreedenburg
♦ Welgelegen
♦ Niet Altijd Winter
♦ ’t Witte Hof
♦ Woelvliet
♦ Niet Altijd Zomer

Oostkapelle
♦ Burgvliet
♦ Cranesteijn
♦ Duino (Duno)
♦ ’t Huis ten Duine
♦ Duinhelm
♦ Ipenoord
♦ Middenhof
♦ Molenwijck
♦ ’t Huys te Oostcapelle
♦ Overduin
♦ Rijnsburg
♦ Zeeduin

Poppendamme
♦ Poppendamme
♦ Oost Poppendamme

Ritthem
♦ Hof Ter Linde (Welsinge)

Serooskerke
♦ Bonevelt
♦ Drijwegen
♦ Huis ter Mee
♦ Noordhout
♦ Olmeveld
♦ La Retraite
♦ Swaanburg

Oost-Souburg
♦ Engelenburg
♦ Leeuwenburch
♦ ’t Slot Nieuwerve (kasteel)
♦ Poelwijk
♦ Putweg
♦ Schoonevelt
♦ Schorenburgh (later Dorpsigt en Schoonenburg)
♦ Toorenburgh
♦ Vierwegen
♦ Vlugtenburg
♦ Welgelegen (later ook Thorenlust en Doornlust)
♦ Zeegezicht

West-Souburg
♦ ’t Park / ’t Slot Aldegonde
♦ Altyd Wel
♦ Baskensburg
♦ Bossenburg
♦ De Fonteyne
♦ Goudendaele
♦ ’t Roode Hek (later Middenhof)
♦ Lammerenburg
♦ Lammerenvliet
♦ Lammerenweijde
♦ ’t Lindeboompje
♦ Luyenburg
♦ Maldegem
♦ Nabij
♦ Noordbeek
♦ Om & Bij
♦ Papegaaijenburg
♦ Putwijk
♦ Reijsigt
♦ (Nieuw) Rosendaal
♦ Sandenburg
♦ Snoucklust (ook Rust is mijn Lust of Rustlust)
♦ Soeties Lief Komt In
♦ Vijfwegen
♦ Vrijburg (ook het Blauwe Hof)
♦ Vrijdom
♦ Walsicht (ook Walzigt)
♦ de Wasbleeck
♦ Weijevliet
♦ Zandvliet
♦ Zeewijck
♦ Zuijdbeek

Sint Janskerke
♦ ’t Hof te St. Janskerke

Sint Jan ten Heere
♦ Hasenberg
♦ (’t Klooster) Sint Jan ten Heere
♦ Waterloose Werve

Sint Laurens
♦ Popkensburg (kasteel)

Valkenisse
♦ Anderwijck
♦ ’t Hof Valckenisse

Veere
♦ Borndal
♦ Sandenburg (kasteel)

Vlissingen
♦ Grooten Boogaert
♦ Cingelsigt
♦ Klein Endegeest
♦ Konijnenburg
♦ Paauwenburg
♦ De Pesch
♦ Bon Repos
♦ Sotteghem/Zotteghem
♦ ’t Hof Swanenburg
♦ Veldzigt

Vrouwenpolder
♦ ’t Hof Elsenoord
♦ Prince Hof (de Oranjezon)
♦ ’t Hof Twistvliet

Westkapelle
♦ Prelaathof
♦ ’t Hof te Westcappel

~ Staats-, later Zeeuws-Vlaanderen

Aardenburg
♦ Elderschans
♦ Kruisdijkschans

Axel
♦ Vaartwijk

Kuitaart
♦ Lettenburg

Terneuzen
♦ De Triniteyt

Advertenties